Ο mindfulness διαλογισμός, ή αλλιώς “ενσυνειδητότητα”, είναι μια πρακτική που καλεί το άτομο να στρέψει την προσοχή του στην παρούσα στιγμή, αποδεχόμενο χωρίς κριτική ό,τι βιώνει εσωτερικά και εξωτερικά.
Αν και σήμερα είναι εξαιρετικά δημοφιλής στη Δύση, οι ρίζες του βρίσκονται βαθιά στις ανατολικές θρησκείες, κυρίως στον Βουδισμό.
Mindfulness
Η έννοια της ενσυνειδητότητας (sati στα Παλικά) αποτελεί κεντρικό στοιχείο της βουδιστικής πρακτικής εδώ και πάνω από 2.500 χρόνια. Ο Βούδας δίδαξε την παρατήρηση του νου και του σώματος χωρίς προσκόλληση ή απόρριψη, ως μέρος του Οκταπλού Μονοπατιού για την επίτευξη της φώτισης.
Στους αιώνες που ακολούθησαν, μορφές διαλογισμού που περιλάμβαναν ενσυνειδητότητα αναπτύχθηκαν σε διάφορες σχολές, όπως ο Θεραβάντα (κυρίως στη Σρι Λάνκα, Ταϊλάνδη και Βιρμανία) και ο Ζεν Βουδισμός (Ιαπωνία, Κίνα).
Η Διάδοση στη Δύση
Η μεγάλη διάδοση του mindfulness στη Δύση ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970 κυρίως χάρη στον Jon Kabat-Zinn, έναν Αμερικανό μοριακό βιολόγο. Ο Kabat-Zinn, επηρεασμένος από τη βουδιστική παράδοση αλλά χωρίς να εστιάζει στο θρησκευτικό στοιχείο, ανέπτυξε το πρόγραμμα Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) το 1979 στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης.
Το MBSR έφερε την πρακτική της ενσυνειδητότητας σε ανθρώπους που υπέφεραν από χρόνιο άγχος, πόνο και ασθένειες, σε πλαίσιο επιστημονικά τεκμηριωμένο και ουδέτερο από θρησκευτικές πεποιθήσεις. Η επιτυχία του προγράμματος γέννησε ένα παγκόσμιο κύμα ενδιαφέροντος για τον διαλογισμό και την ψυχολογική του εφαρμογή.
Σήμερα
Σήμερα, ο mindfulness διαλογισμός χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογία, την εκπαίδευση, την ιατρική, ακόμα και στον χώρο εργασίας. Διάφορες θεραπείες όπως η Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) στηρίζονται σε αυτόν για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, του άγχους και άλλων ψυχικών διαταραχών.